Trudności młodzieży

Kiedy nastolatek potrzebuje psychoterapii, a kiedy konsultacji psychologicznej?

Dorastanie jest okresem intensywnych zmian. Wahania nastroju, potrzeba większej prywatności, konflikty z rodzicami czy przejściowe trudności z motywacją mogą być częścią tego etapu rozwoju. Podobne zachowania bywają jednak pierwszym sygnałem trudności wymagających wsparcia.

Joanna Świstokoło 7 minut czytania

Pierwszy krok

Konsultacja psychologiczna pomaga zrozumieć, co dzieje się z młodą osobą.

Rodzicom nie zawsze łatwo rozpoznać, czy wystarczy pojedyncza konsultacja, czy warto rozważyć psychoterapię. Nie trzeba podejmować tej decyzji samodzielnie. Temu właśnie służą pierwsze spotkania konsultacyjne.

Konsultacja nie oznacza automatycznie rozpoczęcia psychoterapii. Jest przestrzenią do spokojnego przyjrzenia się trudności i temu, jak wpływa ona na codzienne funkcjonowanie.

  • • od kiedy występują niepokojące objawy i kiedy się nasilają;
  • • jak wpływają na szkołę, sen, relacje i codzienne obowiązki;
  • • jakie zmiany zauważa nastolatek, a jakie jego rodzice;
  • • co do tej pory pomagało, a co okazało się nieskuteczne;
  • • jakiej pomocy potrzebuje młoda osoba i czego sama jest gotowa spróbować.

W zależności od wieku i sytuacji proces może rozpocząć się od rozmowy z rodzicem lub opiekunem. Nastolatek powinien jednak otrzymać również własną przestrzeń do przedstawienia swojej perspektywy.

Po konsultacjach może się okazać, że wystarczą spotkania dla rodziców, krótkoterminowe wsparcie, zmiana sposobu reagowania w domu albo kontakt z innym specjalistą. Jeżeli trudność jest bardziej utrwalona i wyraźnie wpływa na codzienne życie, można zaproponować regularną psychoterapię.

Krótkoterminowe wsparcie

Kiedy konsultacja może być wystarczająca?

Konsultacja może pomóc, gdy problem pojawił się niedawno, wiąże się z konkretną zmianą lub wydarzeniem, a nastolatek nadal funkcjonuje stosunkowo dobrze w większości obszarów życia. Może dotyczyć na przykład:

  • • przejściowego kryzysu związanego ze zmianą szkoły;
  • • konfliktu w rodzinie lub grupie rówieśniczej;
  • • trudności rodziców w reagowaniu na zachowanie nastolatka;
  • • potrzeby uporządkowania sytuacji i ustalenia dalszych kroków;
  • • wątpliwości, czy zachowanie mieści się w granicach typowych zmian okresu dorastania.

Czasami pierwszym potrzebnym działaniem jest nie terapia nastolatka, lecz konsultacja dla rodziców. Pomaga ona lepiej rozumieć zachowanie młodej osoby, ograniczyć narastającą presję i poszukać sposobu zaproszenia jej do rozmowy.

Regularna pomoc

Kiedy warto rozważyć psychoterapię?

Psychoterapia może być potrzebna, gdy trudność utrzymuje się, nasila albo zaczyna ograniczać funkcjonowanie młodej osoby. Szczególnej uwagi wymagają:

  • • długotrwałe obniżenie nastroju lub częsta drażliwość;
  • • nasilony lęk, zamartwianie się i unikanie;
  • • coraz częstsze nieobecności w szkole;
  • • pogorszenie wyników i trudność w rozpoczęciu nauki;
  • • rezygnacja z dotychczasowych zainteresowań;
  • • izolowanie się od bliskich i rówieśników;
  • • silne wybuchy emocji albo trudność w uspokojeniu się;
  • • wyraźne obniżenie samooceny;
  • • problemy ze snem, jedzeniem lub organizacją;
  • • autoagresja lub wypowiedzi o braku chęci do życia.

Znaczenie ma nie tylko rodzaj objawu, lecz także jego nasilenie, czas trwania i wpływ na życie. Pojedynczy trudny dzień nie musi oznaczać zaburzenia. Jeżeli jednak podobne sytuacje się powtarzają, a młoda osoba coraz bardziej wycofuje się z codzienności, warto poszukać profesjonalnego wsparcia.

W przypadku zagrożenia zdrowia lub życia potrzebna jest pilna pomoc, a nie oczekiwanie na zwykłą konsultację psychoterapeutyczną. Należy skontaktować się z numerem alarmowym 112, najbliższą izbą przyjęć lub osobą, która może pozostać przy młodej osobie.

Wspólne cele i jasne zasady

Jak wygląda psychoterapia nastolatka?

Psychoterapia nie polega na „naprawianiu” młodej osoby ani przekonywaniu jej, że powinna zachowywać się inaczej. Jej celem jest lepsze zrozumienie trudności oraz rozwijanie skuteczniejszych sposobów radzenia sobie z emocjami, myślami, relacjami i codziennymi wymaganiami.

Na początku wspólnie ustalamy cele pracy. Powinny być zrozumiałe i ważne dla nastolatka, a nie wyłącznie narzucone przez dorosłych.

Zakres udziału rodziców zależy od wieku, problemu i potrzeb młodej osoby. Nastolatek potrzebuje poufności, aby móc mówić szczerze. Jednocześnie rodzice powinni znać zasady współpracy i wiedzieć, w jakich sytuacjach będą włączani w proces.

Więcej informacji znajduje się na stronie Psychoterapia młodzieży we Wrocławiu i online.

Pierwsze spotkania

Nie trzeba od razu wiedzieć, jaka pomoc będzie najlepsza.

Rodzic nie musi samodzielnie rozstrzygać, czy nastolatek potrzebuje konsultacji, psychoterapii czy innej formy wsparcia. Pierwsze spotkania służą uporządkowaniu sytuacji i wspólnemu ustaleniu dalszych kroków.

Nie trzeba czekać, aż trudność stanie się bardzo nasilona. Konsultacja może pomóc także wtedy, gdy nie ma jeszcze pewności, co dokładnie się dzieje, ale samopoczucie młodej osoby zaczyna budzić niepokój.

Umów pierwszą konsultację

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji ani diagnozy.